WEBVTT

00:00:00.000 --> 00:00:07.180
[музика]

00:00:07.180 --> 00:00:09.970
Светот станува сѐ повеќе
и повеќе поврзан.

00:00:09.970 --> 00:00:12.410
Никогаш претходно во човечката
историја не постоело

00:00:12.410 --> 00:00:13.870
толку интензивна врска

00:00:13.870 --> 00:00:17.790
помеѓу меѓународната трговија,
комуникациите и политиката.

00:00:17.790 --> 00:00:20.080
Поимот глобализација
е насекаде околу нас,

00:00:20.080 --> 00:00:23.990
понекогаш како можност,
понекогаш како нов предизвик.

00:00:23.990 --> 00:00:26.550
Но, што точно
значи глобализацијата?

00:00:26.550 --> 00:00:29.010
и кои се нејзините последици?

00:00:29.060 --> 00:00:32.150
Иако терминот глобализација
се користи често,

00:00:32.150 --> 00:00:34.000
сепак, не е лесен да се дефинира.

00:00:34.000 --> 00:00:35.190
Една работа е јасна.

00:00:35.190 --> 00:00:36.350
Во денешниот свет,

00:00:36.350 --> 00:00:40.370
економските, еколошките, општествените
и политичките прашања и проблеми

00:00:40.370 --> 00:00:42.470
не се ограничени само
на национално ниво

00:00:42.470 --> 00:00:45.130
бидејќи светот
станал толку меѓузависен.

00:00:45.130 --> 00:00:47.310
Разумното владеење
може да се спроведе

00:00:47.310 --> 00:00:49.310
со поширока група
на заинтересирани страни.

00:00:49.310 --> 00:00:52.970
На пример, државни конфедерации
како Европската Унија,

00:00:52.970 --> 00:00:57.430
регионални економски органзиации
какое ОЕЦД или целиот свет.

00:00:57.430 --> 00:01:01.150
[музика]

00:01:01.150 --> 00:01:04.520
Денешната модерна комуникациска
технологија и масовните медиуми

00:01:04.520 --> 00:01:09.610
како радиото, телевизијата, телефоните
или интернетот се глобален стандард.

00:01:09.610 --> 00:01:12.930
Ова значи дека информациите
можат да се дистрибуираат насекаде низ светот,

00:01:12.930 --> 00:01:17.340
во реално време, по евтини цени.

00:01:17.340 --> 00:01:18.590
На пример,

00:01:18.590 --> 00:01:21.610
просечната цена на телефонски повик
од Њујорк кон Лондон

00:01:21.610 --> 00:01:25.270
опадна за 99% од 1930 година.

00:01:25.270 --> 00:01:28.070
[музика]

00:01:28.070 --> 00:01:29.970
Меѓународните телевизиски станици

00:01:29.970 --> 00:01:33.950
пренесуваат информации, мислења,
и културни производи

00:01:33.950 --> 00:01:35.950
до најоддалечените места.

00:01:35.950 --> 00:01:38.830
[музика]

00:01:38.830 --> 00:01:41.320
Цената на транспортот
на производите и лицата

00:01:41.320 --> 00:01:45.530
се намали за 65% од 1930 година,
поради ниските цени за гориво

00:01:45.550 --> 00:01:48.130
и развојот на нови
начини на транспорт.

00:01:48.130 --> 00:01:50.480
Поточно, товарниот транспорт.

00:01:50.480 --> 00:01:54.450
Цените за авио-транспорт
паднаа уште повеќе, за 88%.

00:01:54.450 --> 00:01:56.450
[музика]

00:01:56.450 --> 00:01:58.300
Транспортните трошоци
за еден тон кафе

00:01:58.300 --> 00:02:03.050
од Азија за Европа
изнесуваат 1% од неговата цена.

00:02:03.050 --> 00:02:06.170
[музика]

00:02:06.170 --> 00:02:09.760
Ваквиот развој е резултат
на технолошкиот развој,

00:02:09.760 --> 00:02:11.070
но, има некои аспекти

00:02:11.070 --> 00:02:13.500
кои се воведени
и намерно.

00:02:13.500 --> 00:02:16.890
Од 1980-те, побогатите
и поиндустријализирани земји

00:02:16.890 --> 00:02:19.070
работea кон отстранување
на трговските бариери,

00:02:19.070 --> 00:02:22.910
каkо тарифите, увозните квоти,
и забраните, насекаде низ светот.

00:02:22.910 --> 00:02:27.490
[музика]

00:02:27.490 --> 00:02:31.170
Вака, новите технологии
ги намалија транспортните трошоци

00:02:31.210 --> 00:02:34.130
и либерализацијата
на меѓународната трговија

00:02:34.130 --> 00:02:36.330
им овозможи и направи да им е профитабилно

00:02:36.330 --> 00:02:39.920
на големите компании да произведуваат
и продаваат насекаде низ светот.

00:02:39.920 --> 00:02:44.250
Ајде да go погледнеме трите
главни области на глобализацијата.

00:02:44.250 --> 00:02:47.410
Економската сфера е од
особено значење.

00:02:47.410 --> 00:02:50.020
Таа е главниот каталиzator
за глобализацијата

00:02:50.020 --> 00:02:53.930
и во исто време претставуава
најпогодена област.

00:02:53.930 --> 00:02:59.020
Меѓународниот извоз се зголемил
30 пати во последните 60 години.

00:02:59.020 --> 00:03:03.140
[музика]

00:03:03.140 --> 00:03:06.170
Странските директни инвестиции
на компаниите и владите

00:03:06.170 --> 00:03:08.590
значајно се зголемија.

00:03:08.590 --> 00:03:12.910
Од 1970 година, СДИ се пораснати
од $13 милијарди на годишно ниво

00:03:12.910 --> 00:03:15.160
на повеќе од $1.8 трилион денес.

00:03:15.160 --> 00:03:19.030
[музика]

00:03:19.030 --> 00:03:21.340
Многу компании бараат
нови пазари

00:03:21.340 --> 00:03:23.340
и можности за
евтино производство.

00:03:23.340 --> 00:03:28.030
Во земји со ниски плати
и меки еколошки регулативи.

00:03:28.030 --> 00:03:31.020
Бројот на ваквите
мултинационални корпорации

00:03:31.020 --> 00:03:36.600
порасна од 7000
на 65 000 од деведесетите.

00:03:36.600 --> 00:03:40.840
[музика]

00:03:40.840 --> 00:03:42.570
Слично на светската економија,

00:03:42.570 --> 00:03:46.440
меѓународната политика е исто така
сѐ повеќе зависна денес.

00:03:46.440 --> 00:03:48.460
Најзначајните политички прашања

00:03:48.460 --> 00:03:51.980
како промената на климата,
финансиската криза или тероризмот

00:03:51.980 --> 00:03:54.400
не ги засегаат границите.

00:03:54.400 --> 00:03:58.610
Ваквите проблеми не можат да се решат
само од една држава.

00:03:58.610 --> 00:04:00.240
Политиката се обидува да реагира

00:04:00.240 --> 00:04:03.470
обидувајќи се да носи одлуки
во поширок групи на држави

00:04:03.470 --> 00:04:08.110
како ЕУ, Г20,
дури и во Обединетите Нации.

00:04:08.110 --> 00:04:09.510
Во исто време,

00:04:09.510 --> 00:04:12.330
има се повеќе и повеќе
меѓународни групи за вршење притисок

00:04:12.330 --> 00:04:15.210
ко не припаѓаат на
само една држава.

00:04:15.210 --> 00:04:19.870
Овие таканаречени невладини
организации или НВО

00:04:19.870 --> 00:04:22.210
можат да влијаат на политиката

00:04:22.210 --> 00:04:24.210
по однос на нивното поле на работа.

00:04:24.210 --> 00:04:30.580
Пример се Гринпис,
Амнести Интернешанал или Атак.

00:04:30.580 --> 00:04:33.990
Глобалниот јавен форум еволуира
преку претходно-споменатите

00:04:33.990 --> 00:04:36.590
нови можности на комуникација.

00:04:36.590 --> 00:04:40.240
НВО го користат ова
за да влијаат на политиката.

00:04:41.340 --> 00:04:44.100
Јавниот глобален форум

00:04:44.100 --> 00:04:45.880
Меѓународните политички проблеми

00:04:45.880 --> 00:04:47.640
и појавата на нови
глобални актери

00:04:47.640 --> 00:04:50.170
како НВО и мултинационалните
корпорации,

00:04:50.170 --> 00:04:53.510
водат кон намалување на политичкото
влијание на одредени држави,

00:04:53.510 --> 00:04:55.510
особено на малите држави.

00:04:55.530 --> 00:04:59.650
Глобални проблеми и играчи

00:04:59.650 --> 00:05:02.040
Влијанието на глобализацијата

00:05:02.040 --> 00:05:04.360
може да се набљудува
и во културата.

00:05:04.360 --> 00:05:08.380
Еден аспект често
се нарекува како МекСвет.

00:05:08.380 --> 00:05:12.500
Поимот опишува како западната култура
особено популарната култура,

00:05:12.500 --> 00:05:15.590
станува доминантна
и ја уништува културната разноликост.

00:05:15.590 --> 00:05:20.400
Глобалната дистрибуција на западната
музика, вести, производи,

00:05:20.400 --> 00:05:24.300
дури и на англискиот јазик
го поттикнува овој ефект.

00:05:25.280 --> 00:05:27.280
Ако се бориме против глобализацијата,

00:05:27.280 --> 00:05:29.640
може да се соочиме со негативни реакции.

00:05:29.640 --> 00:05:33.140
На пример, луѓето се повеќе
им се враќаат

00:05:33.140 --> 00:05:37.040
на локалните и регионалните
културни обичаи.

00:05:37.040 --> 00:05:39.860
Глобализацијата е многу
комплексна.

00:05:39.860 --> 00:05:43.920
Некои земји имаат повеќе, а некои
имаат помала корист.

00:05:43.920 --> 00:05:47.640
Ново-индустријализираните земји
како Тајван и Јужна Кореа,

00:05:47.640 --> 00:05:51.130
како и брзо-растечките земји
како Индија, Бразил и Кина

00:05:51.130 --> 00:05:52.840
добија значајна предност

00:05:52.840 --> 00:05:55.630
од интегрирањето во
светската економија,

00:05:55.630 --> 00:05:57.210
Тие можат да ги изградат своите фабрики

00:05:57.210 --> 00:05:59.930
со странски директни инвеестиции
и инфраструктура

00:05:59.930 --> 00:06:02.520
и да ги продаваат нивните производи
на меѓународниот пазар.

00:06:02.520 --> 00:06:04.520
Поради ниските плати
во овие земји,

00:06:04.520 --> 00:06:08.460
нивните производи се навистина
конкурентни на светскиот пазар.

00:06:09.650 --> 00:06:12.140
Кина е совршен пример

00:06:12.140 --> 00:06:15.340
како и поширокото население
може исто така да има корист.

00:06:15.340 --> 00:06:17.340
Брзиот економски раст

00:06:17.340 --> 00:06:21.810
им овозможи на 500 милиони Кинези
да не живеат веќе во екстремна сиормаштија.

00:06:23.100 --> 00:06:24.640
Од друга страна,

00:06:24.640 --> 00:06:25.730
има цели региони

00:06:25.730 --> 00:06:28.830
кои повеќе страдаат отколку
што имаат корист од глобализацијата.

00:06:28.830 --> 00:06:33.610
Ова е особено точно за многу
држави од Суб-сахарска Африка.

00:06:33.610 --> 00:06:36.400
Овие земји не се доволно
подготвени

00:06:36.400 --> 00:06:38.760
за големата меѓународна
конкуренција.

00:06:38.760 --> 00:06:40.140
Евтините производи произведени

00:06:40.140 --> 00:06:42.700
од индустриските и ново
индустријализираните земји

00:06:42.700 --> 00:06:46.560
ги преплавувааат локалните пазари и ги
уништуваат локалните фабрики за производство.

00:06:46.560 --> 00:06:50.520
Дополнително, овие земји не се атрактивни
за странските директни инвеститори,

00:06:50.520 --> 00:06:52.790
па затоа не можат да одат по истиот пат

00:06:52.790 --> 00:06:55.940
как оново-индустријализираните земји.

00:06:57.280 --> 00:07:00.140
Глобализацијата е истовремено
закана и можност

00:07:00.140 --> 00:07:01.930
за индустријализираните земји.

00:07:01.930 --> 00:07:03.060
Од една страна,

00:07:03.060 --> 00:07:05.800
можат да освојат нови пазари
за нивните индустриски добра.

00:07:05.800 --> 00:07:08.730
Од друга страна
тие се соочуваат со конкуренцијата

00:07:08.730 --> 00:07:12.810
на ново-индустријализираните земји
кои произведуваат со пониски трошоци.

00:07:12.810 --> 00:07:16.940
Поточно, производството на едноставни добра
веќе не е профитабилно

00:07:16.940 --> 00:07:20.510
и многу малку производи како текстилот
играчките или белите добра

00:07:20.510 --> 00:07:23.240
сеуште се произведуваат во
индустријализираните земји.

00:07:23.240 --> 00:07:28.430
[музика]

00:07:28.430 --> 00:07:32.510
Јасно е дека глобализацијата
завзема место во многу области

00:07:32.510 --> 00:07:35.600
како политиката, културата,
и економијата,

00:07:35.990 --> 00:07:39.000
Намалените трошоци за транспорт
и комуникација,

00:07:39.000 --> 00:07:42.800
и глобалната либерализација
на пазарите го засили овој тренд.

00:07:42.800 --> 00:07:45.820
Иако некои земји
имаат корист од глобализацијата,

00:07:45.820 --> 00:07:48.770
за други таа предизвика
многу проблеми.

00:07:48.770 --> 00:07:52.550
Затоа, глобализацијата претставува
и нова можност

00:07:52.550 --> 00:07:54.460
и нов предизвик.