WEBVTT

00:00:03.220 --> 00:00:05.520
Ovaj video predstavlja
jedan od najvažnijih

00:00:05.560 --> 00:00:07.846
i najkorisnijih koncepata u ekonomiji

00:00:07.886 --> 00:00:10.837
oportunitetni trošak.

00:00:10.877 --> 00:00:14.538
Počnimo na fudbalskom stadionu
koledža, nedaleko od Bostona.

00:00:14.578 --> 00:00:17.918
Djelimično sam ovdje bio
i kao sportski fan.

00:00:17.958 --> 00:00:19.717
[navijanje]

00:00:19.757 --> 00:00:20.848
Jedan od mnogih fanova

00:00:20.888 --> 00:00:24.002
koji prati sudbinu Orlova
bostonskog koledža

00:00:24.042 --> 00:00:25.872
ali ekonomista u meni

00:00:25.912 --> 00:00:28.603
je tražio nešto više
od lake pobijede.

00:00:28.643 --> 00:00:30.386
Vidjevši da je toliko ljudi izabralo

00:00:30.426 --> 00:00:33.614
provede svoj dan navijajući za
pobijedu svog omiljenog tima

00:00:33.654 --> 00:00:37.231
Prvo sam se zapitao o ekonomskoj
koristi koju su ovi navijači imali

00:00:37.271 --> 00:00:38.481
od prisustva igri.

00:00:38.521 --> 00:00:40.006
-Recimo da sam ponudio svakom od vas...

00:00:40.046 --> 00:00:42.006
Rekao sam da ću kupiti tvoju kartu
ali ne možeš da ideš na utakmicu...

00:00:42.046 --> 00:00:44.006
-Koliko bi ponudio?

00:00:44.046 --> 00:00:46.290
-$10.

00:00:46.330 --> 00:00:47.340
-Nije vrijedno toga.

00:00:47.380 --> 00:00:48.290
-Da li bi neko uzeo $15?

00:00:48.330 --> 00:00:49.884
-Ne.

00:00:49.924 --> 00:00:50.790
-$75?

00:00:50.830 --> 00:00:51.493
-Ne.

00:00:51.533 --> 00:00:53.291
-$80, ako vam dam $80?

00:00:53.331 --> 00:00:56.624
-Ja bih uzela $80.
-Moja granica je $100.

00:00:56.664 --> 00:00:57.541
[smijeh]

00:00:57.581 --> 00:01:00.129
-Onda, recimo da sam ponudio
$100 za tvoju kartu.

00:01:00.169 --> 00:01:02.169
-Ne baš Charlie.

00:01:02.209 --> 00:01:04.762
-Ne vidim to. Žao mi je,
ne mogu to uraditi.

00:01:04.802 --> 00:01:05.783
-$500?

00:01:05.823 --> 00:01:06.924
-Ne.

00:01:06.964 --> 00:01:08.090
-$600?

00:01:08.130 --> 00:01:09.143
-Ne.

00:01:09.183 --> 00:01:11.642
-Ma hajde, daću ti
odmah $600.

00:01:11.682 --> 00:01:13.469
-Ne, ovo je moj dan. To je to.

00:01:13.509 --> 00:01:16.097
-Znači kad bih ti ponudio $10,000,
ti bukvalno ne bi to uradio?

00:01:16.137 --> 00:01:17.099
-Ne. Ne.

00:01:17.139 --> 00:01:18.187
-Nema tih para?

00:01:18.227 --> 00:01:18.843
-Nema.

00:01:18.883 --> 00:01:21.564
Onda je možda njegova
karta neprocijenljiva.

00:01:21.604 --> 00:01:24.184
Provjerićemo sa njim kasnije.

00:01:24.224 --> 00:01:25.297
Ali, ukoliko je njegovo

00:01:25.337 --> 00:01:28.888
ili bilo kog drugog navijača
ekonomsko razmišljanje zdravo

00:01:28.928 --> 00:01:30.657
zavisi da li je benefit

00:01:30.697 --> 00:01:33.597
jednak ili veći od cijene.

00:01:33.637 --> 00:01:35.225
Ukupne cijene.

00:01:35.265 --> 00:01:39.064
U ekonomiji poznato kao
oportunitetni trošak.

00:01:39.104 --> 00:01:42.331
Sve čega se odreknete da
dobijete nešto drugo.

00:01:42.371 --> 00:01:46.252
U ovom slučaju, od čega se odustalo
da bi se prisustvalo ovoj igri.

00:01:46.292 --> 00:01:48.891
Kako ekonomista gleda na
oportunitetni trošak?

00:01:48.931 --> 00:01:52.539
Pitali smo profesoricu Meri Stivenson,
Bostonskog rivala,

00:01:52.579 --> 00:01:54.696
Univerziteta u Masačusets.

00:01:54.736 --> 00:01:57.746
-Pa, to je najvažniji koncept u ekonomiji.

00:01:57.786 --> 00:02:00.854
To je izbor koji moramo da napravimo

00:02:00.894 --> 00:02:03.949
i šta žrtvujemo kada biramo.

00:02:03.989 --> 00:02:07.037
Mnogi od nas, moramo da
donesemo teške odluke

00:02:07.077 --> 00:02:10.180
o tome kako da potrošimo
naš ograničeni novac.

00:02:10.220 --> 00:02:14.271
Ali čak i za ljude koji imaju
mnogo više novca od nas

00:02:14.311 --> 00:02:16.621
postoji pitanje kako potrošiti vrijeme.

00:02:16.661 --> 00:02:18.569
Čak i neko kao Bil Gejts

00:02:18.609 --> 00:02:22.454
mora da donosi odluke kako
da troši svoje vrijeme jer

00:02:22.494 --> 00:02:26.667
ima isti broj sati u danu kao i mi.

00:02:26.707 --> 00:02:30.233
-IDrugim riječima, praktična upotrebal
oskudica u ekonomiji

00:02:30.273 --> 00:02:35.000
je sve što radimo košta.
Oportunitetni trošak.

00:02:35.040 --> 00:02:36.715
Recimo, na primjer, da ptamo

00:02:36.755 --> 00:02:38.783
ekonomistu nobelovca Roberta Soloua

00:02:38.823 --> 00:02:40.873
da govori na vašem predavanju.

00:02:40.913 --> 00:02:44.115
Kako bi on to analizirao u
ekonomskim terminima?

00:02:44.155 --> 00:02:48.478
-Rekao bih sebi, radio sa vremenom
i naporom

00:02:48.518 --> 00:02:50.974
koji će mi trebati da pripemim ovo predavanje,

00:02:51.014 --> 00:02:54.886
održaati predavanje, odgovoriti na
pitanja, vratiti se kući,

00:02:54.926 --> 00:02:58.798
istuširati se, i smjestiti
se  za veče.

00:02:58.838 --> 00:03:02.812
I, ah, to će mi dati broj.

00:03:02.852 --> 00:03:04.949
Pretpostavimo da mogu procjeniti
to vrijeme i napor.

00:03:04.989 --> 00:03:07.018
Ono što bih uradio
umjesto da to radim

00:03:07.058 --> 00:03:11.585
je nešto što bih naplatio
$1,000 da uradim.

00:03:11.625 --> 00:03:13.842
Onda, ono što bih trebao reći je,
da bilo koja cijena

00:03:13.882 --> 00:03:18.993
preko i iznad $1,000 čini
zaradu za mene.

00:03:19.033 --> 00:03:22.135
To ne znači da bih trebao
pitati za $1,000.

00:03:22.175 --> 00:03:26.919
trebao bih pitati za navjeću sumu
koju mislim da će naivčina platiti.

00:03:26.959 --> 00:03:32.180
Ali, ako ta najveća naknada ne iznosi
1000 dolara, onda neću ići.

00:03:32.220 --> 00:03:35.148
-Kako se ispostavilo, ovo
je prilično stara ideja.

00:03:35.188 --> 00:03:38.899
Kako saznajemo od čovJeka
na novčanici od 100 dolara, Bena Frenklina,

00:03:38.939 --> 00:03:42.106
koji je to izrazio donekle
drugačije krajem 18. vijeka.

00:03:42.146 --> 00:03:44.846
-Vi ste gospodine, jednom napisali
da je vrijeme novac

00:03:44.886 --> 00:03:48.103
i 250 godina kasnije
to je postalo kliše.

00:03:48.143 --> 00:03:49.861
Šta je zapravo to što ste napisali?

00:03:49.901 --> 00:03:53.054
-Pa, donekle je bilo više nego to

00:03:53.094 --> 00:03:56.400
u mom savetu mladom trgovcu.

00:03:56.440 --> 00:03:58.468
-U savetu na pamfletu mladom trgovcu,

00:03:58.508 --> 00:04:01.405
koji je Ben objavio 1748.

00:04:01.445 --> 00:04:03.047
stvorio je čuvenu frazu,

00:04:03.087 --> 00:04:05.985
koristeći kao primjer radnika
koji obično zarađuje

00:04:06.025 --> 00:04:09.980
10 šilinga dnevno ali odlučuje
da radi samo pola dana,

00:04:10.020 --> 00:04:13.134
i onda ode u pab i potroši
šest penija tamo.

00:04:13.174 --> 00:04:16.370
-Zapamti da je vrijeme novac.

00:04:16.410 --> 00:04:20.965
Onaj ko može da zaradi 10 šilinga dnevno
svojim radom i odlazi u inostranstvo

00:04:21.005 --> 00:04:24.100
ili sedi besposlen polovinu tog dana,
iako on samo troši

00:04:24.140 --> 00:04:26.305
6 penija prilikom njegovog skretanja

00:04:26.345 --> 00:04:29.812
ne treba računati da
je to jedini trošak.

00:04:29.852 --> 00:04:35.804
Zaista je potrošio, odnosno
bacio, osim toga, 5 šilinga.

00:04:35.844 --> 00:04:37.602
-Dakle, vaša poenta je
da je vreme novac

00:04:37.642 --> 00:04:39.541
u smislu da je odbacio

00:04:39.581 --> 00:04:41.854
5 šilinga koje bi inače zaradio.

00:04:41.894 --> 00:04:44.246
-Ima priliku, istina.

00:04:44.286 --> 00:04:47.198
-Ah, i oni sada to zovu oportunitetni trošak, znate?

00:04:47.238 --> 00:04:50.666
-Nijesam čuo za to.
Oportunitetni trošak.

00:04:50.706 --> 00:04:52.805
-Cena neaktivnosti

00:04:52.845 --> 00:04:54.563
kada bi mogao da zarađuje novac.

00:04:54.603 --> 00:04:57.340
-Ah! Vidim Vašu poentu.

00:04:57.380 --> 00:04:58.726
-Mislim da je to bila Vaša poenta, gospodine.