- Жаһандану дәуірі аяқталды.
Көптеген жылдар бойы сауда тапшылығы мен
жұмыс орындарының шетелге кетуін бақылағаннан соң
біз Айнаға мұқият қарайық.
Неліктен біздің экономиканың тағдыры басқа ұлттардың қолында?
Неге қажет нәрселерді өзімізде жасамасқа
Америка Құрама Штаттарында?
Неліктен экономикалық тәуелсіздікті таңдамасқа?
Бұл жаңа идея, әрі батыл қадам болмақ.
Тек... бұл соншалықты жаңа емес.
Негізі, бұл идея бұрын-соңды қарастырылған,
бірақ кемшіліктері байқалды.
Кері тенденция болуы ғажап емес.
[музыка ойнайды]
Халықаралық сауда
Бұл екі сөздің маңыздылығы сонша...
Жастыққа жастанып, айқайлап жылағың келеді.
Толық түсінікті.
Экономика осындай болады
Бірақ мына нәрсе:
Егер біз сауданы түсінетін болсақ,
бұл экономиканың
қалған бөлігін түсінуді жеңілдетеді.
Өйткені оның айқын көрсететін принципі:
Біздің табиғи интуитивті байлық идеяларымыздың көпшілігі... қате
Мұнымен не айтқымыз келеді?
Ал, мынадан бастайық:
Соңғы 70 жыл ішінде Әлем
бір елде өндіріліп, содан кейін басқа елде
сатылатын тауарлар мен қызмет
түрлерінің халықаралық саудадағы
шарықтау шегін көрді.
Осы уақыт ішінде
Әлем шамамен 10 есе байыды.
Дегенмен де, бұл барлық байлық
сауда арқылы келді дегенді білдірмейді.
Жалпы экономикалық өсуде
сауда-саттықтың еш зияны жоқ екенін көре аламыз.
Дүниежүзілік банктің хабарлауынша
сауда-саттық нәтижесінде
1990 жылдан бері бүкіл Әлем бойынша кіріс шамамен 25%-ға,
ал Әлемнің ең кедей бөліктерінде 50%-ға артты дейді.
АҚШ-та шамамен әрбір бесінші жұмыс орнының
халықаралық саудаға қатысы бар.
Ал шын мәнінде,
елдің 80-нен астам жетекші экономистерінің жүргізген –
"барлығына келіспейтін" топтың сауалнамасы –
"еркін саудасыз, ел жағдайы жақсарады",-
деген бірде-бір адамды таба алмағанын атап өткен жөн.
Мұның бәрі... қисынсыз болып көрінеді, солай емес пе?
Шетелге қыруар ақша жіберу
арқылы
бізді қалай байытпақ?
Қисынсыз болып көрінсе,
былай ойлап көріңіз:
Елестетіп көріңіз, сіз толығымен өзін-өзі қамтамасыз ету жолындасыз -
ішерге ас, киерге киімді өз қолыңыздан шығарып,
күшіңізді дамытудасыз.
Басқаша айтқанда, Вермонттағы өмірді елестетіңіз.
Өзіңізге қажет заттарды
өз күшіңізбен жасап жатырсыз делік...
алайда, бұл өнімдердің сапасы
сіз оларды шынайы өндірушілерден
сатып алғаныңыздан гөрі нашар болуы мүмкін.
Оның үстіне, өз салаңызда
көбірек ақша табу
мүмкіндігінен айырыласыз.
Қазіргі заманда осылай өмір сүрмеуіміздің
бірден-бір себебі осы.
Егер керісінше жасайтын болсақ, сәйкесінше
біз көбірек ақша тауып, сапалы тауарлар мен қызметтерді ала аламыз.
Мысалыға, COVID кезінде
шаш қиюдың қандай болғаны есіңізде ме?
Сіздің қызметіңізге сұраныс
артқан сайын, – бәсекелестік
көп болары сөзсіз,
сәйкесінше, белгілі бір бағаны ұстап тұру
тұсын көре аламыз.
Бұл еркін сауданың астарында жатқан принцип.
Әлемдегі өндірушілерге сапалы тауар жасауға мүмкіндік бер,
сонда біз шығынсыз әрі
сапалы өнім тұтынудан пайда көреміз.
Бұл жеңіс!
Енді... көрейік
Шындығында, біз бұны жеңіліссіз - жеңіс деп ойлауымыз керек.
Өйткені бұл жерде:
Сауда-саттықты ел үшін пайдалы деп
сеніммен айтатын экономистердің өздері
сізге бәрі бірдей пайда әкелмейтінін айтады.
Шетелдік бәсекелестіктің күшеюі Американдық компанияларды
бизнестен ығыстырып, жұмыссыз қалдыруда.
Әсіресе, Америка Қытаймен сауда-саттықты кеңейткенде,
елдің кейбір бөліктері қатты зардап шекті.
Бір кездері жанданған елдің кейбір бөліктері
қазір елес қалалар сияқты сезіледі.
Халықтың бүкіл күнкөрісі жойылды.
Мұның бәрі шешуші фактор болуы керек сияқты.
Әл-ауқаты нашар
Американдықтарға зиян келсе, сауданы неге жалғастыру керек?
Ал, бұл одан да қиы болатынына дайынсыз ба?
Өйткені жағдайы төмен Американдықтар үшін
еркін саудадан да жаман нәрсе болуы мүмкін...
Бұл еркін сауданың болмауы.
Зерттеулер бойынша,
сауданы шектеу нәтижесінде, баға қымбаттайды,
бұл аз қамтылған
Американдықтар үшін баға барынша жоғарылайды.
Шындығында, ең кедей Американдықтар
ауқатты байларға қарағанда табыстарының
бес еседен астам мөлшерін жоғалтады деп есептеледі.
Мүмкін бұл жұмыс орындарын сақтап қалуға ,
тұрарлық шығар, дегенмен де...
2018 жылы АҚШ
шетелдік болат, алюминийге тариф енгізген кезде,
бұл болат өндіретін кәсіпорындар үшін, 1000 жұмыс орны
құрылды деп есептелгенімен
болат пайдаланатын салаларда 75000 жұмыс орнын қысқартуға әкелген еді.
Ақыр соңында, егер сіз шикізат құнын қымбаттатып алсаңыз,
бұл бизнестің қысқаруы мен қатар...
жұмысшылардың азаюын білдіреді.
Аталған жәйттың бәрі мына қорытындыға әкеледі:
Мұның бәрі жайдан-жай емес...
Сауда саласында немен
айналыссақ та, нақты шығындар бар екені анық.
Осы орайда екі сұрақ туындайды:
Біріншісі: қай жол ең тиімді?
Және екіншісі:
Екі ортада қалған адамдарға қалай көмектесе аламыз?
Себебі мұнда қарапайым нұсқалар жоқ.
Тек Вермонтта өмір сүруді жөн көрмесек...
Бірақ бізге сенсеңіз, сіз ешқашан Вермонтқа бармайсыз-ау.
[жеңіл көтеріңкі музыка]