WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:02.572
Kia Ora[salom] va Yangi Zelansiyaning
Rezerv Bankiga xush kelibsiz

2
00:00:02.572 --> 00:00:05.303
Kia Ora [salom]! Murakkab foiz stavkasi
to'g'risidagi Yangi Zelansiyaning

3
00:00:05.303 --> 00:00:07.303
Rezerv Banki podcastiga xush kelibsiz.

4
00:00:07.543 --> 00:00:11.258
Murakkab foiz stavkasi juda
kuchli moliyaviy tushuncha,

5
00:00:11.258 --> 00:00:14.723
lekin uning qanday amal qilishini
hamma ham tushunmaydi.

6
00:00:14.723 --> 00:00:17.277
Sodda qilib aytganda,

7
00:00:17.277 --> 00:00:19.899
u foiz ustiga foiz olishingizni bildiradi.

8
00:00:19.899 --> 00:00:21.513
Qyidagi misolga qaraylik:

9
00:00:21.513 --> 00:00:24.959
Jak va Kiri «qora kunga»
pul jamg'armoqchi.

10
00:00:24.959 --> 00:00:27.151
Ular pulni
birinchi uylari uchun,

11
00:00:27.151 --> 00:00:30.034
chet elda ekzotik ta'til uchun yoki

12
00:00:30.034 --> 00:00:32.751
nafaqalari uchun jamg'arishlari mumkin.

13
00:00:32.751 --> 00:00:34.751
Kiri – rejalashtiruvchi,

14
00:00:34.751 --> 00:00:38.365
u yilida 5% to'laydigan
jamg‘arma hisob raqamiga

15
00:00:38.365 --> 00:00:41.745
1000 dollar qo'yishga
qaror qiladi.

16
00:00:41.745 --> 00:00:44.938
Kirining jamg'arma hisobida
bo'ladigan o'zgarishlarni qarab chiqaylik.

17
00:00:44.938 --> 00:00:50.401
Birinchi yil Kirining 1000 dollarlik jamg'armasi
foiz hisobidan 50 dollarga ko'payadi.

18
00:00:50.401 --> 00:00:54.708
Demak, yilning oxirigacha unda
1050 dollar bo'ladi.

19
00:00:54.924 --> 00:00:58.047
Kiri ikkinchi yilda ham foiz oladi,

20
00:00:58.047 --> 00:01:02.273
lekin endi u hisobida
1050 dollar bilan boshlaydi,

21
00:01:02.273 --> 00:01:06.943
ya'ni u to'liq 1050 dollardan
foiz oladi.

22
00:01:06.943 --> 00:01:10.336
Ya'ni, boshlang'ich foiz qo'shiladi

23
00:01:10.336 --> 00:01:15.152
va u ikkinchi yilda
52.50 dollar ishlaydi.

24
00:01:15.152 --> 00:01:17.176
Boshida murakkab foiz stavkasining manfaati

25
00:01:17.176 --> 00:01:21.460
uncha katta ko'rinmasligi mumkin,



26
00:01:21.494 --> 00:01:25.447
ammo vaqt o'tishi bilan bu katta
o'zgarishga olib kelishini ko'rasiz.

27
00:01:25.447 --> 00:01:29.299
Kiri pulini har yili
hisob raqamida qoldiradi

28
00:01:29.299 --> 00:01:31.419
va u foiz ishlashni davom etadi.



29
00:01:31.419 --> 00:01:34.693
Qirq yildan keyin
jamg‘arma hisob raqamida

30
00:01:34.693 --> 00:01:36.193
7000 dollardan ko'p miqdor bo'ladi

31
00:01:36.193 --> 00:01:40.011
va uning katta qismi foiz ustiga
foiz hisobidan ko'paygan bo'ladi.

32
00:01:40.011 --> 00:01:42.607
Jak Kiridek rejalashtirmaydi

33
00:01:42.607 --> 00:01:45.684
va unda boshqacha fikrlar bor.

34
00:01:5,684 --> 00:01:49.140
U Kiridek yilida 5 foiz to'laydigan

35
00:01:49.140 --> 00:01:53.777
hisob raqamiga 1000 dollar
qo'yish bilan boshlaydi.

36
00:01:53.777 --> 00:01:58.570
Ammo Kiridan farqli o'laroq, Jak
har yili ishlagan foizini sarflaydi.

37
00:01:58.570 --> 00:02:03.843
Qirq yildan so'ng Jakning jamg‘arma hisob
raqamida hali ham o'sha 1000 dollar bo'ladi.

38
00:02:03.843 --> 00:02:07.313
Uning boshlang'ich depositi vaqt
davomida foiz ishlagan,

39
00:02:07.313 --> 00:02:08.725
biroq Kiridan farqli o'laroq,

40
00:02:08.725 --> 00:02:12.827
u har yili foiz ustiga foiz
yig'ilishidan manfaat ko'rmagan.

41
00:02:12.827 --> 00:02:15.542
Mana shu murakkab foiz stavkasining
manfaati bo'ladi –

42
00:02:15.542 --> 00:02:18.219
foizni qanchalik uzoq sarflamasangiz,

43
00:02:18.219 --> 00:02:20.025
manfaatingiz shuncha ko'payadi.

44
00:02:20.025 --> 00:02:23.807
Vaqt o'tishi bilan
manfaatlaringiz tezroq oshadi.

45
00:02:23.807 --> 00:02:26.929
Albatta, agar Kiri bilan Jak
hisob raqamlariga

46
00:02:26.929 --> 00:02:29.583
doimiy ravishda ko'proq
pul qo'yishsa,

47
00:02:29.583 --> 00:02:33.540
yanada kattaroq miqdordan murakkab
foiz stavkasi hisoblanadi.

48
00:02:33.540 --> 00:02:38.206
Unutmang, murakkab foiz stavkasi
qarzlarga ham tegishli

49
00:02:38.206 --> 00:02:40.783
va albatta yaxshi tomonlama emas.

50
00:02:40.783 --> 00:02:43.880
Qarzning foizini qancha
uzoq to'lamasangiz,

51
00:02:43.880 --> 00:02:46.027
shuncha ko'p foiz yig'iladi
52
00:02:46.027 --> 00:02:49.085
va qarzingizning yuki oshib boradi.



53
00:02:49.085 --> 00:02:50.675
Yana bir takrorlaylik:

54
00:02:50.675 --> 00:02:54.193
murakkab foiz stavkasi jamg'armangizga
super zaryadga o'xshaydi,

55
00:02:54.193 --> 00:02:58.163
chunki u nafaqat siz deposit
qilgan miqdorga,

56
00:02:58.163 --> 00:03:01.932
balki foizingiz ustiga ham
foiz hisoblaydi.

57
00:03:01.932 --> 00:03:03.541
Qanchalik uzoq vaqt davomida jamg'arsangiz,

58
00:03:03.541 --> 00:03:06.484
murakkab foiz stavkasidan
shunchalik ko'p manfaat olasiz.

