[музыка ойноодо]
«Алтын талаалар»
Европанын фермерлерине берилген субсидиялардын көшөгөсүн ачуу
Чоң азык-түлүк дүкөнүндөгү европалыктар.
Орточо эсептесек, биз таза кирешебиздин 1/6 бөлүгүн
азык-түлүк, суусундук жана тамекиге жумшайбыз.
Булардын көпчүлүгү Европадагы 4 миллионго чукул дыйкан чарбаларында өндүрүлөт.
Дүкөндөрдөгү товарларды сатып алганыбызда төлөнчү салыктан тышкары,
биз жылына 55 миллиард еврого тете акчаны
дыйкан чарбаларды субсидиялоого төлөйбүз.
Деги бул каражат каякка кетет?
Ондогон жылдар бою бул маалымат жашыруун сыр болуп келди.
Бул баян - журналисттер менен активисттер тобу "Бирдиктүү айыл чарба саясатынан"
ким жана канча алганы боюнча чындыкты аныктоо үчүн
өкмөт менен дыйкан чарбалардын таасирдүү лобби өкүлдөрү менен
кантип күрөшкөндүгүн чагылдырат.
-Бул долбоорго жумшалган акчанын көлөмү менин көңүлүмдү бурду.
Бул - салык төлөөчүлөрдүн акчасы.
Бул маселени изилдей баштаганымда,
ал - Европа Биримдигинин бюджетиндеги эң зор көлөмдөгү бир жолку кенемте болгон.
Бизде ондогон жылдар бою салык төлөөчүлөрдүн акчасы бул саясий чөйрөгө
жана ошол саясатты ишке ашырган дыйкандар менен компанияларга
коомдук көзөмөлсүз эле жөнөтүлүп келген.
-Менимче, ачык-айкындуулук демократия үчүн өзгөчө маанилүү.
Айкындыксыз демократиянын болушу мүмкүн эмес.
Мен мында, Брюсселдеги көбүктө, айкындык үчүн күрөшүү керек экенин түшүндүм,
бул жерде Европа Биримдигинин саясаты өтө маанилүү.
-Европада
"Бирдиктүү айыл чарба саясаты" боюнча кызуу талаш-тартыш жүрүп жатат
жана бул талкууда маалымат жетиштүү деп айтууга болбойт,
себеби "Бирдиктүү айыл чарба саясатын" жактаган
кишилердин басымдуу бөлүгү
каражаттар элет аймагын жана чакан дыйкан чарбаларды
колдоо үчүн жумшалат деген ойдо.
Чынында, каражаттын басымдуу бөлүгү чоң оюнчуларга
жана, айрым учурларда, Румыниянын айыл чарбасына өнөр жайлык ыкмаларды
уюштурууга инвестиция жасаган америкалык компанияларга жөнөтүлгөн.
Белгилей кетчү жагдай, алар мыйзамсыз эч нерсе жасаган жок,
иштер толугу менен мыйзамдын чегинде аткарылып жатат.
Бирок көп кишилер "Бирдиктүү айыл чарба саясаты" ушундай жол менен иштейт
деп күтүшкөн деп эсептей албайм.
-Бул саясат чакан дыйкан чарбаларды коргоого жана бул аркылуу
элет аймагында жашагандардын жер которуусун токтотууга багытталат
деген мааниде маалымдалып, иш жүзүндө,
акчанын көп бөлүгүн айдоо талааларга ээлик кылган
байларга же ири жер үлүштөрү муундан-муунга өтүп келген
ак сөөк үй-бүлөлөргө берилгенин көрүп,
бул саясий долбоор боюнча талкуулар же саясаттагы талкуулар
аймактагы абалга же чындыкка эч коошпой калганын байкасак болот.
Ушундай жагдай түзүлгөндө, мен журналист катары
окурмандарыма, акчанын ээси болгон
салык төлөөчүлөргө баяндама даярдашым керек.
-Бул долбоор журналисттерди, изилдөөчүлөрдү,
бейөкмөт уюмдардын өкүлдөрүн жана компьютер программачыларын
адаттан тыш жана жаңычыл жалпы европалык желеге бириктирди.
-Адатта, өз изилдөөңүздү бейөкмөт уюмдар жана саясатка байланышы барлар менен
бөлүшкүңүз келбейт. Бирок керектүү маалыматты бирге топтосок болот
деген чечим кабыл алдык. Андан кийин бул маалыматты ар бирибиз
өз максатыбызда колдоно беребиз, бири-бирибизди кайсы бир тыянакка
же саясий көз карашка милдеттендирбедик,
демек, биз көз карандысыз бойдон калдык.
-Эгерде биз журналист катары коомдук кызыкчылыкты коргогубуз келсе,
эгерде европалык институттарда топтолгон бийликке каршы
олуттуу салмак болууну көздөсөк, анда биз маселени чакан улуттук топтун,
өзүбүздүн өлкөбүздүн деңгээлинде гана карабай,
жалпы Европа деңгээлиндеги журналист катары
иликтөөбүздү чектеш өлкөлөрдө дагы
жүргүзүшүбүз абзел.
-Журналисттердин көпчүлүгү бир окуя жаатында материалды
бир нече ай бою даярдоого, изилдөөлөрүн ар башка өлкөгө
2-3 ирет каттап улантууга мүмкүнчүлүк ала албастыгы эч жашыруун эмес.
Ошондуктан, болушунча көбүрөөк маалыматты
оңой жана жеткиликтүү түрдө
чогултууга жетишүү өзгөчө маанилүү.
-Эбегейсиз зор чийки маалыматты бир жерге топтоо
жана аны жеткиликтүү кылуу үчүн биз интернет барагын түзүүнү чечтик.
Ар ким эле, дүйнөнүн кайсы аймагында болбосун,
компьютер чычканын басаар замат ал барактан керектүү маалымат ала алат.
-Менимче, Мануэл Кастелс бир нече жыл мурун ушул жаатта сөз кылган.
Ал, албетте, интернет - кооптуу,
себеби ал өкмөткө жарандарга карата көзөмөлдү күчөтүүгө жол ачат,
арийне, интернет - ири мүмкүнчүлүк,
анткени ал жарандардын дагы өкмөттүк ишмердикке көзөмөлүн чыңдап салат, деген.
-Мындай интернет барактарын колдонууга эптүү кылуудагы негизги түйшүк -
маалыматтын жүктөлүшүн кыйла узак күтпөстөн,
кардарлардын маалыматты өтө тез
жана оңой табуусуна
жетишүү болуп саналат.
Техникалык жагынан алганда,
абдан көп маалыматты топтоп, аны тез жана жеткиликтүү кылып
уюштуруп берүү - чын эле татынакай түйшүк.
-Менимче, айкындык бул кыймылга -
жардамды адилет бөлүштүрүүнү көздөгөн саясий кыймылга
зор түрткү болду.
Ошол эле учурда, биз жардамды туура бөлүштүрүүгө
салым коштук жана бул аракетибиздин, - farmsubsidy.org аркылуу
жетишилген айкындыктын, - аркасында көптөгөн Евробиримдикке мүчө өлкөлөрдө
маданият менен коомдун акчасы деген идеяга карата
абал өзгөрдү го деп үмүттөнөм.
Деги, коомдун акчасын сарптап жатканда,
ал эмнеге жумшалганын коомго так
айгинелетишиңиз гана акыйкатка төп.
-Байкашымча, бул көйгөйдү калайык,
муну ашкерелөөгө тийешемдин бар экенин эч билбеген
карапайым кишилер да, капысынан талкуулай башташты.
Алар дыйкан чарбаларга болгон субсидиялар, Евробиримдиктеги саясат
жана акчаны коротуу жаатында сөз кыла башташты.
Дал ушуга жетүүнү биз көксөгөн элек.
Биз элдин - шайлоочулардын - демократиянын пайдубалы болуусу үчүн
айкындыкты каалап, келээрки шайлоо маалында
алар өз каалоосун туура таразалап, татыктуу добуш берүүлөрү үчүн
зарыл аспапты тартуулагыбыз келет.
[музыка ойноодо]