WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:04.918
Stokgolm, Shvetsiya
[musiqa sadosi]

2
00:00:04.918 --> 00:00:08.857
-Mamlakatimiz aholiga hayotda teng
imkoniyatlar berishga harakat qildi.

3
00:00:08.857 --> 00:00:11.111
Bizda nisbatan erkin bozor
iqtisodiyoti amal qiladi.

4
00:00:11.111 --> 00:00:13.821
Litsenziyalar, qoidalar va
tariflar kabi to'siqlarga

5
00:00:13.821 --> 00:00:18.391
duch kelmasdan yangi kompaniya tashkil
qilib raqobatga kirishish oson.

6
00:00:18.391 --> 00:00:21.388
Ammo odamlarga erkin
raqobatlashishiga ruxsat berilsa,

7
00:00:21.388 --> 00:00:24.160
ba'zilari g'alaba qozonib,
katta daromad oladi,

8
00:00:24.160 --> 00:00:27.305
boshqalar esa zarar ko'rib,
orqada qoladi.

9
00:00:27.305 --> 00:00:30.487
NATIJALAR TENGLIGI

10
00:00:30.487 --> 00:00:32.614
Ana shunda Shvetsiya
hukumati yordamga keladi.

11
00:00:32.614 --> 00:00:35.451
[musiqa sadosi]

12
00:00:35.451 --> 00:00:37.524
Tengsizlikni kamaytirish maqsadida

13
00:00:37.524 --> 00:00:41.217
biz katta soliqlar solib, boylikni
fuqarolarimiz o'rtasida qayta taqsimlaymiz.

14
00:00:41.217 --> 00:00:44.000
Ko'pchilik uchun
bu eng ma'qul yo'l,

15
00:00:44.000 --> 00:00:47.775
chunki biz hayotda bir
xil imkoniyatlarga ega emasmiz.

16
00:00:47.809 --> 00:00:51.057
Ba'zilarning ota-onalari o'qishga,
orzu va imkoniyatlarga

17
00:00:51.057 --> 00:00:54.498
qiziqish uyg'otgan,
ba'zilarniki esa yo'q.

18
00:00:54.515 --> 00:00:57.523
Ba'zilarning genetik lotereyada
omadlari chopgan, ba'zilarniki esa yo'q.

19
00:00:57.523 --> 00:01:00.087
Ba'zilar sog'lom, ba'zilar esa yo'q.

20
00:01:00.087 --> 00:01:03.596
Ushbu farqlar olib kelishi mumkin bo'lgan
tafovutlarni kamaytirish maqsadida

21
00:01:03.596 --> 00:01:05.596
davlatimiz yordamga keladi.

22
00:01:05.596 --> 00:01:10.233
1970 yillarda, Shvetsiya allaqachon
dunyodagi eng boy mamlakatlardan

23
00:01:10.233 --> 00:01:13.667
biri bo'lganida, u tenglikni
ustuvor maqsad qilib belgiladi.

24
00:01:13.667 --> 00:01:16.986
Soliqlar oshirildi, nafaqa to'lovlari
esa yanada kengaytirildi.

25
00:01:16.986 --> 00:01:22.676
1960-1980 yillar ichida davlat
xarajatlari deyarli ikki barobarga,

26
00:01:22.676 --> 00:01:25.776
YIMning 31 foizidan
60 foizigacha ko'paydi.

27
00:01:25.789 --> 00:01:29.469
Kimlardir bu mamlakatimizni yaxshi
tomonga o'zgartirdi deyishi mumkin.

28
00:01:29.469 --> 00:01:31.499
Biroq bu ko'proq ishlash va
tavakkal qilishdan

29
00:01:31.499 --> 00:01:35.583
keladigan mukofotni ham kamaytirdi.

30
00:01:35.607 --> 00:01:39.864
[musiqa sadosi]

31
00:01:39.864 --> 00:01:41.537
Bu muzeyda

32
00:01:41.537 --> 00:01:44.588
Lars Magnus Erikssonning
asl ustaxonasi qayta tiklangan.

33
00:01:44.588 --> 00:01:46.973
U Shvetsiya tarixida juda
muhim shaxs edi,

34
00:01:46.973 --> 00:01:49.758
chunki 130 yildan ko'proq vaqt oldin

35
00:01:49.758 --> 00:01:52.855
u Qo'shma Shtatlarida
ko'rgan telefonlarning

36
00:01:52.855 --> 00:01:57.079
arzon va ishonchli
versiyalarini ishlab chiqargan.

37
00:01:57.096 --> 00:02:01.349
Shu sababli XIX-asrning oxirlarida
Stokgolm dunyo telekommunikatsiya

38
00:02:01.349 --> 00:02:04.112
markaziga aylandi va bu
Shvetsiyaning eng muvaffaqiyatli

39
00:02:04.112 --> 00:02:07.656
kompaniyalaridan biri
«Ericsson» uchun zamin yaratdi.

40
00:02:07.656 --> 00:02:10.902
Bugungi kunda ham unda 150 mamlakatda

41
00:02:10.902 --> 00:02:14.576
80 000 dan ko'proq ishchilar ishlaydi.

42
00:02:14.576 --> 00:02:16.576
Men bundan Shved sifatida
g'ururlanishim kerak,

43
00:02:16.576 --> 00:02:18.709
lekin aslida bu meni
ozroq xavotirga soladi,

44
00:02:18.709 --> 00:02:21.809
chunki deyarli barcha yirik
Shved kompaniyalar

45
00:02:21.809 --> 00:02:23.309
«Ericsson» tarixini aks etadi.

46
00:02:23.309 --> 00:02:28.466
Ularning barchasida mana bunga o'xshash
majlislar zali bo'lgan bo'lsa kerak.

47
00:02:28.466 --> 00:02:33.262
O'rtacha yirik Shved
kompaniyasining yoshi 94 yilga teng.

48
00:02:33.262 --> 00:02:36.579
Aftidan, bizda odamlarni ertangi
«Ericsson»ga aylanishi mumkin bo'lgan

49
00:02:36.579 --> 00:02:39.893
yangi biznesni boshlashga
undovchi siyosat yuritilmagan.

50
00:02:39.893 --> 00:02:45.210
Bugun Shved tadbirkorlari dunyodagi
eng keksa tadbirkorlardan hisoblanadi.

51
00:02:45.224 --> 00:02:47.338
Bu tanganing ikkinchi tomoni.

52
00:02:47.376 --> 00:02:50.931
Bizning kelajagimiz bo'lishi kerak
bo'lgan yoshlar va muhojirlar yangi

53
00:02:50.931 --> 00:02:53.515
«Ericsson»larga asos solmayapti.

54
00:02:53.515 --> 00:02:56.626
Haqiqatan ham, yosh Shvedlar va
tadbirkor muhojirlar Shvetsiyadan

55
00:02:56.626 --> 00:02:58.271
Buyuk Britaniya yoki
Qo'shma Shtatlariga

56
00:02:58.271 --> 00:03:01.514
ko'chib ketayotganiga ko'plab
misollar bor, chunki u yerlarda

57
00:03:01.514 --> 00:03:04.713
ko'proq daromad olish mumkin
va soliqlar darajasi past.

58
00:03:04.713 --> 00:03:11.208
[musiqa sadosi]

59
00:03:11.241 --> 00:03:14.315
Stokgolmdan tashqaridagi
shunga o'xshash ko'plab

60
00:03:14.315 --> 00:03:17.071
posyolkalarda ishsizlik
darajasi 50 foizdan yuqori.

61
00:03:17.109 --> 00:03:19.589
Hatto tez iqtisodiy o'sish
davrida ham

62
00:03:19.589 --> 00:03:23.362
Shvetsiyadagi mehnatga layoqatli
aholining qariyb chorak qismi

63
00:03:23.362 --> 00:03:24.727
ertalab ishga bormasdan,

64
00:03:24.727 --> 00:03:26.227
davlatdan yordam puli olar edi.

65
00:03:26.227 --> 00:03:33.073
Bu iqtisodiy rag'batlar ahamiyatga ega
degan nuqtai nazarni tasdiqlaganga o'xshaydi.

66
00:03:33.100 --> 00:03:36.906
Kasallik ta'tili uchun nafaqa
ish haqining 80 foizini

67
00:03:36.906 --> 00:03:39.135
tashkil qilganda, shvedlar
boshqa xalqlarga qaraganda

68
00:03:39.135 --> 00:03:41.361
ko'proq kasal bo'lishi
ajablanarli hol emas.

69
00:03:41.361 --> 00:03:44.323
Xolbuki, biz deyarli
barcha xalqlardan

70
00:03:44.323 --> 00:03:46.323
ob'ektiv ravishda sog'lomroqmiz.

71
00:03:46.323 --> 00:03:54.215
2004 yilda kasallik nafaqalari davlat
byudjetining 16 foizini o'zlashtirdi.

72
00:03:54.243 --> 00:03:56.243
Bu ko'rsatkich undan keyin yaxshilandi,

73
00:03:56.243 --> 00:03:59.495
lekin shunisi qiziqki, bunga
davlatning daromadlar tengligini

74
00:03:59.495 --> 00:04:02.898
kamaytirish maqsadida soliqlarni
pasaytirishga va ijtimoiy nafaqalarni

75
00:04:02.898 --> 00:04:05.091
qisqartirishga qaratilgan
harakatlari orqali erishildi.

76
00:04:05.091 --> 00:04:11.055
Demak, bu o'zgarishlar mehnatga
rag'batni kuchaytirgan bo'lishi kerak.

77
00:04:11.076 --> 00:04:13.754
Fridman shunday paradoksni
qayd etgan:

78
00:04:13.754 --> 00:04:17.994
Natijalar tengsizligining
barcha uchun ijobiy tomoni bor.

79
00:04:18.031 --> 00:04:21.154
Ba'zi odamlar millionerga,
ba'zilar esa milliarderga aylanadi,

80
00:04:21.154 --> 00:04:22.589
chunki aynan ular
o'z mijozlarini

81
00:04:22.589 --> 00:04:25.100
xursand qilgan odamlardir.

82
00:04:25.159 --> 00:04:29.002
-Aynan shu iqtisodiy tizim
o'tgan asrlarda

83
00:04:29.002 --> 00:04:31.930
jamiyatimizni tubdan o'zgartirdi.

84
00:04:31.990 --> 00:04:34.482
Aynan shu Genri Ford
va Tomas Alva Edisonlarni

85
00:04:34.482 --> 00:04:41.239
barchamizga manfaat keltirgan
mo'jizalarni yaratishga rag'batlantirdi.

86
00:04:41.239 --> 00:04:43.878
Ular qiyinchiliklarni anglagan
holda ishga kirishishgan,



87
00:04:43.878 --> 00:04:46.317
ular nima qilayotganliklarini
bilishgan va oqibatidan qat'i nazar,

88
00:04:46.317 --> 00:04:50.885
biz jamiyat sifatida ularning tavakkal
qilishga tayyorliklaridan manfaat ko'rdik.

89
00:04:50.885 --> 00:04:54.768
-Agar biz Lars Magnus Eriksson,
Tomas Edison yoki Bill Geytsning

90
00:04:54.768 --> 00:04:58.147
juda boy bo'lishiga yo'l qo'ymaganimizda,
balki biz tengroq bo'lardik.

91
00:04:58.147 --> 00:05:01.861
Ammo Fridman: «Shunda ahvolimiz
yaxshilanar edimi?», deb so'ragan bo'lar edi.

92
00:05:01.861 --> 00:05:05.002
Agar tadbirkorlar barcha qurbonliklari,
barcha og'ir mehnatlari va

93
00:05:05.002 --> 00:05:07.167
barcha tavakkal ishlarining ortidan

94
00:05:07.167 --> 00:05:10.080
katta boylik olish imkoniyati
borligini o'ylamaganlarida edi,

95
00:05:10.080 --> 00:05:14.244
ular buning o'rniga
boshqa ish qilar edilar.

96
00:05:14.244 --> 00:05:17.406
Unda biz hayotimizda ijobiy
rol o'ynaydigan tovar va

97
00:05:17.406 --> 00:05:21.193
xizmatlarga hamda texnologiyalarga
ega bo'lmas edik.