WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:04.878
სტოკჰოლმი, შვედეთი
[ისმის მელოდია]

2
00:00:04.918 --> 00:00:08.817
- ჩემმა ქვეყანამ სცადა ადამიანებისთვის
შეექმნა ცხოვრების თანაბარი შესაძლებლობები.

3
00:00:08.857 --> 00:00:11.071
ჩვენ შედარებით თავისუფალი
საბაზრო ეკონომიკა გვაქვს.

4
00:00:11.111 --> 00:00:13.781
საკმარისად მარტივია კომპანიის
შექმნა და კონკურენცია 

5
00:00:13.821 --> 00:00:18.351
ლიცენზიების, რეგულაციების ან ტარიფების 
მიერ გამოწვეული შეფერხებების გარეშე.

6
00:00:18.391 --> 00:00:21.348
მაგრამ, როდესაც ადამიანებს
შეუძლიათ თავისუფალი კონკურენცია,

7
00:00:21.388 --> 00:00:24.120
ზოგიერთი იმარჯვებს და
ბევრ ფულს შოულობს.

8
00:00:24.160 --> 00:00:27.265
სხვები კი აგებენ და უკან რჩებიან.

9
00:00:27.305 --> 00:00:30.447
შედეგების თანასწორობა,

10
00:00:30.487 --> 00:00:32.574
აი სად ჩაერია შვედეთის მთავრობა.

11
00:00:32.614 --> 00:00:35.411
[ისმის მელოდია]

12
00:00:35.451 --> 00:00:37.484
შემოსავლებში სხვაობის შესამცირებლად,

13
00:00:37.524 --> 00:00:41.177
ჩვენ მაღალ გადასახადებს ვაწესებთ და
სიმდიდრეს მოქალაქეებს შორის გადავანაწილებთ.

14
00:00:41.217 --> 00:00:43.960
ბევრი ამით ორ კურდღელს
ერთდროულად კლავს,

15
00:00:44.000 --> 00:00:47.769
რადგან მათ თანაბარი ცხოვრებისეული
შესაძლებლობები არ აქვთ.

16
00:00:47.809 --> 00:00:51.017
ზოგიერთ ადამიანს ჰყავს მშობლები,
რომლებიც სწავლის ინტერესს,

17
00:00:51.057 --> 00:00:54.475
ამბიციას უღვივებენ და შესაძლებლობებს
აძლევენ. სხვებს კი, არა.

18
00:00:54.515 --> 00:00:57.483
ზოგი იღბლიანია გენეტიკურ
ლატარეაში, ზოგიც - არა.

19
00:00:57.523 --> 00:01:00.047
ზოგს კარგი ჯანმრთელობა
აქვს, ზოგს - არა.

20
00:01:00.087 --> 00:01:03.556
იმ უთანასწორობის შემცირებაში, რომელიც
შესაძლოა ამგვარმა განსხვავებებმა გამოიწვიოს,

21
00:01:03.596 --> 00:01:05.556
ჩვენი მთავრობა ჩაერთო.

22
00:01:05.596 --> 00:01:10.193
შვედეთმა არჩევანი თანასწორობაზე
შეაჩერა მე-20 საუკუნის 70-იან წლებში,

23
00:01:10.233 --> 00:01:13.627
როდესაც ჩვენ უკვე ერთ-ერთი ყველაზე
მდიდარი ქვეყანა ვიყავით მსოფლიოში.

24
00:01:13.667 --> 00:01:16.946
გადასახადები გაიზარდა და სოციალური
დახმარების სისტემა უფრო გულუხვი გახდა.

25
00:01:16.986 --> 00:01:22.636
1960-დან 1980 წლამდე საჯარო
ხარჯები თითქმის გაორმაგდა,

26
00:01:22.676 --> 00:01:26.749
მშპ-ის 31%-დან 60%-მდე.

27
00:01:26.789 --> 00:01:29.429
ზოგიერთი იტყვის, რომ ამან
ჩვენი ქვეყანა უკეთესი გახადა.

28
00:01:29.469 --> 00:01:31.459
თუმცა ამან ნაკლებ მომგებიანი გახადა

29
00:01:31.499 --> 00:01:35.567
გულმოდგინე მუშაობა
და რისკების აღება.

30
00:01:35.607 --> 00:01:39.824
[ისმის მელოდია]

31
00:01:39.864 --> 00:01:41.497
ეს არის ლარს მაგნუს ერიქსონის

32
00:01:41.537 --> 00:01:44.548
სახელოსნოს სამუზეუმო ასლი.

33
00:01:44.588 --> 00:01:46.933
ის შვედეთის ისტორიაში ერთ-ერთი
ყველაზე მნიშვნელოვანი ადამიანი იყო.

34
00:01:46.973 --> 00:01:49.718
130-ზე მეტი წლის წინ

35
00:01:49.758 --> 00:01:52.815
შექმნა შეერთებულ შტატებში
ნანახი ტელეფონების

36
00:01:52.855 --> 00:01:57.056
იაფი და საიმედო ვერსიები.

37
00:01:57.096 --> 00:02:01.309
ამის გამო, სტოკჰოლმი ტელეკომუნიაციის
გლობალურ ცენტრად გადაიქცა

38
00:02:01.349 --> 00:02:04.072
მე-19 საუკუნის ბოლოსთვის
და საფუძველი დაუდო

39
00:02:04.112 --> 00:02:07.616
ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ
შვედურ კომპანიას: „ერიქსონი“.

40
00:02:07.656 --> 00:02:10.862
დღეს ამ კომპანიაში 80 000-ზე
მეტი ადამიანია დასაქმებული

41
00:02:10.902 --> 00:02:14.536
150 ქვეყანაში.

42
00:02:14.576 --> 00:02:16.536
ჩემთვის, როგორც შვედისთვის,
ეს საამაყო უნდა იყოს,

43
00:02:16.576 --> 00:02:18.669
თუმცა ეს საკითხი, ცოტა
არ იყოს, მაღელვებს,

44
00:02:18.709 --> 00:02:21.269
რადგან თითქმის ყველა
დიდ შვედურ კომპანიას

45
00:02:21.309 --> 00:02:23.269
„ერიქსონის“ მსგავსი ისტორია აქვს.

46
00:02:23.309 --> 00:02:28.426
სავარაუდოდ, მათ ყველას ჰქონდათ
ამის მსგავსი მისაღები ოთახი.

47
00:02:28.466 --> 00:02:33.222
საშუალო დიდი შვედური
კომპანია 94 წლის არის.

48
00:02:33.262 --> 00:02:36.539
აშკარაა, რომ არ გვაქვს ისეთი პოლიტიკა,
რომელიც ხალხს ისეთი ახალი ბიზნესის წამოწყების

49
00:02:36.579 --> 00:02:39.853
მოტივაციას მისცემს, რომელიც შესაძლოა
ხვალიდნელი „ერიქსონი“ გახდეს.

50
00:02:39.893 --> 00:02:45.184
დღეს შვედი მეწარმეები არიან უძველესი
მეწარმეები მსოფლიოს მასშტაბით.

51
00:02:45.224 --> 00:02:47.336
ეს მონეტის მეორე მხარეა.

52
00:02:47.376 --> 00:02:50.891
ახალგაზრდები და იმიგრანტები,
რომლებიც ჩვენი მომავალი უნდა იყვნენ,

53
00:02:50.931 --> 00:02:53.475
ახალ „ერიქსონებს“ აღარ ქმნიან.

54
00:02:53.515 --> 00:02:56.586
მრავალი ახალგაზრდა შვედი და

55
00:02:56.626 --> 00:02:58.231
სამეწარმეო იმიგრანტი

56
00:02:58.271 --> 00:03:01.474
გადავიდა შვედეთიდან ბრიტანეთში
ან შეერთებულ შტატებში

57
00:03:01.514 --> 00:03:04.673
იმის გამო, რომ იქ ბევრად მაღალი
უკუგება და დაბალი გადასახადებია.

58
00:03:04.713 --> 00:03:11.201
[ისმის მელოდია]

59
00:03:11.241 --> 00:03:14.275
ამის მსგავს დასახლებულ პუნქტებში,
სტოკჰოლმის გარეუბანში,

60
00:03:14.315 --> 00:03:17.069
უმუშევრობის დონე 50%-ზე მაღალია.

61
00:03:17.109 --> 00:03:19.549
ეკონომიკური განვითარების
პიკის დროსაც კი,

62
00:03:19.589 --> 00:03:22.322
სამუშაო ასაკის მქონე
შვედი მოსახლეობის

63
00:03:22.362 --> 00:03:24.187
თითქმის მეოთხედი არ მუშაობდა

64
00:03:24.227 --> 00:03:26.187
და სახელმწიფოსგან ჩეკებს იღებდა.
როგორც ჩანს, ეს ფაქტი ადასტურებს

65
00:03:26.227 --> 00:03:33.060
შეხედულებას იმის შესახებ, რომ ეკონომიკურ
სტიმულებს დიდი მნიშვნელობა აქვს.

66
00:03:33.100 --> 00:03:36.866
როდესაც ავადმყოფობის შემწეობა
თქვენი შემოსავლის 80% არის,

67
00:03:36.906 --> 00:03:39.095
გასაკვირი არ უნდა იყოს, რომ შვედები

68
00:03:39.135 --> 00:03:41.321
ყველა სხვა ხალხზე მეტჯერ აცდენენ
სამსახურს ავადმყოფობის მიზეზით,

69
00:03:41.361 --> 00:03:44.283
მიუხედავად იმისა, რომ, ობიექტურად,
ჩვენ ბევრად ჯანმრთელები ვართ,

70
00:03:44.323 --> 00:03:46.283
ვიდრე რომელიმე სხვა ერი.

71
00:03:46.323 --> 00:03:54.203
2004 წელს ავადმყოფობის შემწეობამ
სახელმწიფო ბიუჯეტის 16% ჩაყლაპა.

72
00:03:54.243 --> 00:03:56.203
მას შემდეგ ეს სტატისტიკა გაუმჯობესდა,

73
00:03:56.243 --> 00:03:59.455
მაგრამ საინტერესოა, რომ ეს მოხდა
მთავრობის მიერ დიდი ძალისხმევით.

74
00:03:59.495 --> 00:04:02.858
კერძოდ, გადასახადების შემცირებით
და სოციალური დახმარების სისტემის

75
00:04:02.898 --> 00:04:05.051
გულოხვობის შემცირებით,
შემოსავლების თანასწორობაც შემცირდა.

76
00:04:05.091 --> 00:04:11.036
როგორც ჩანს, ამ ცვლილებებმა
გაზარდა მუშაობის სტიმულები.

77
00:04:11.076 --> 00:04:13.714
ფრიდმანმა აღნიშნა ერთობ
პარადოქსული რამ:

78
00:04:13.754 --> 00:04:17.991
უთანასწორობა შედეგებში არის
ყველასთვის სარგებლის მომტანი.

79
00:04:18.031 --> 00:04:21.114
ზოგი მილიონერი ხდება,
ზოგი - მილიარდერი,

80
00:04:21.154 --> 00:04:22.549
მაგრამ ეს იმიტომ, რომ

81
00:04:22.589 --> 00:04:25.100
მათ თავიანთი მომხმარებლები
დააკმაყოფილეს.

82
00:04:25.159 --> 00:04:28.962
- სწორედ ეკონომიკურმა სისტემამ 
გარდაქმნა ჩვენი საზოგადოება

83
00:04:29.002 --> 00:04:31.930
გასულ საუკუნეში.

84
00:04:31.990 --> 00:04:36.442
სწორედ ამან მისცა ჰენრი ფორდისნაირებს,
თომას ალვა ედისონისნაირებს მოტივაცია,

85
00:04:36.482 --> 00:04:41.199
რომ შეექმნათ სასწაული პროდუქტები,
რომლებითაც ყველა ჩვენგანი სარგებლობს.

86
00:04:41.239 --> 00:04:42.838
ისინი მუშაობდნენ ფართოდ
გახელილი თვალებით,

87
00:04:42.878 --> 00:04:47.277
მათ იცოდნენ რასაც აკეთებდნენ. და
მიუხედავად იმისა მათ მოიგეს თუ წააგეს,

88
00:04:47.317 --> 00:04:50.845
ჩვენ, საზოგადოებამ ვისარგებლეთ იმით
რომ მათ თავის დროზე შანსი გმაოიყენეს.

89
00:04:50.885 --> 00:04:54.728
- თუ ლარს მაგნუს ერიქსონს, თომას ედისონს
ან ბილ გეიტსს არ მივცემდით საშუალებას

90
00:04:54.768 --> 00:04:58.107
გამხდარიყვნენ წარმოუდგენლად მდიდარი
ადამიანები, ჩვენ უფრო თანასწორები ვიქნებოდით.

91
00:04:58.147 --> 00:05:01.821
თუმცა ფრიდმანი გვეკითხება:
ამით მოვიგებდით რამეს?

92
00:05:01.861 --> 00:05:04.962
თუ მეწარმეები არ იფიქრებდნენ,

93
00:05:05.002 --> 00:05:07.127
რომ მათ მიერ გაღებული მსხვერპლის,

94
00:05:07.167 --> 00:05:10.040
მძიმე მუშაობის და 
გაწეული რისკების ჯილდო

95
00:05:10.080 --> 00:05:14.204
უზარმაზარი სიმდიდრეა, მაშინ
სხვა რამით დაკავდებოდნენ.

96
00:05:14.244 --> 00:05:17.366
და ასეთ შემთხვევაში, ჩვენ არ
გვექნებოდა ის საქონელი, მომსახურება

97
00:05:17.406 --> 00:05:21.193
და ტექნოლოგია, რომელიც
ცხოვრებას გვიმარტივებს.