WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:04.918
Ստոկհոլմ, Շվեդիա
[հնչում է երաժշտություն]

2
00:00:04.918 --> 00:00:08.857
― Իմ երկրում փորձ է արվել մարդկանց համար
կյանքի ավելի հավասար պայմաններ ապահովել:

3
00:00:08.857 --> 00:00:11.111
Մեզ մոտ շուկայական հարաբերությունները
համեմատաբար ազատ են:

4
00:00:11.111 --> 00:00:13.821
Ընկերություն հիմնելը և առանց
արտոնագրերի, կարգավորումների

5
00:00:13.821 --> 00:00:18.391
ու մաքսատուրքերի սահմանափակումների
մրցակցելը բավականին հեշտ է:

6
00:00:18.391 --> 00:00:21.388
Սակայն երբ մարդկանց թույլատրվում է
ազատորեն մրցակցել,

7
00:00:21.388 --> 00:00:24.160
ոմանք շահում են և մեծ
գումար են վաստակում։

8
00:00:24.160 --> 00:00:27.305
Ոմանք էլ տանուլ են
տալիս և հետ մնում:

9
00:00:27.305 --> 00:00:30.487
ԱՐԴՅՈՒՆՔԻ ՀԱՎԱՍԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

10
00:00:30.487 --> 00:00:32.614
Ահա այստեղ միջամտում է
Շվեդիայի կառավարությունը:

11
00:00:32.614 --> 00:00:35.451
[հնչում է երաժշտություն]

12
00:00:35.451 --> 00:00:37.524
Եկամտային տարբերությունները
կրճատելու նպատակով

13
00:00:37.524 --> 00:00:41.217
մենք բարձր հարկեր ենք սահմանել և հարստությունը
մեր քաղաքացիների միջև ենք վերաբաշխում:

14
00:00:41.217 --> 00:00:44.000
Շատերի համար սա կատարյալ իրավիճակ է,

15
00:00:44.000 --> 00:00:47.775
քանի որ իրականում մենք կյանքում
հավասար հնարավորություններ չունենք:

16
00:00:47.809 --> 00:00:51.057
Ոմանց ծնողները նրանց մոտ ուսման,
հավակնությունների և հնարավորությունների

17
00:00:51.057 --> 00:00:54.498
նկատմամբ հետաքրքրություն են արթնացնում։
Այլոց ծնողները՝ ոչ:

18
00:00:54.515 --> 00:00:57.523
Ոմանք գենետիկորեն
հաջողակ են, ոմանք՝ ոչ:

19
00:00:57.523 --> 00:01:00.087
Ոմանք լավ առողջություն
ունեն, ոմանք՝ ոչ:

20
00:01:00.087 --> 00:01:03.596
Նման տարբերություններից առաջացող
հնարավոր ճեղքերը կրճատելու համար

21
00:01:03.596 --> 00:01:05.596
միջամտում է մեր կառավարությունը:

22
00:01:05.596 --> 00:01:10.233
1970-ականներին, երբ Շվեդիան արդեն,
աշխարհի ամենահարուստ երկրներից մեկն էր

23
00:01:10.233 --> 00:01:13.667
մենք որոշեցինք հավասարությունը
դարձնել գերակայություն:

24
00:01:13.667 --> 00:01:16.986
Հարկերը բարձրացան, իսկ նպաստների
ծրագրերն ավելի առատաձեռն դարձան:

25
00:01:16.986 --> 00:01:22.676
1960-1980 թթ. պետական ծախսերը
գրեթե կրկնապատկվեցին

26
00:01:22.676 --> 00:01:26.776
և ՀՆԱ-ի 31%-ից հասան 60%-ի:

27
00:01:26.789 --> 00:01:29.469
Կարելի է ասել, որ դա մեր
երկիրը բարեկեցիկ դարձրեց:

28
00:01:29.469 --> 00:01:31.499
Բայց դա պակասեցրեց նաև
քրտնաջան աշխատելու

29
00:01:31.499 --> 00:01:35.583
և ռիսկեր ստանձնելու
շահավետությունը:

30
00:01:35.607 --> 00:01:39.864
[հնչում է երաժշտություն]

31
00:01:39.864 --> 00:01:41.537
Սա Լարս Մագնուս Էրիկսոնի

32
00:01:41.537 --> 00:01:44.588
թանգարան-արհեստանոցի կրկնօրինակն է:

33
00:01:44.588 --> 00:01:46.973
Նա շատ կարևոր անձ էր
Շվեդիայի պատմության մեջ,

34
00:01:46.973 --> 00:01:49.758
քանի որ ավելի քան 130 տարի առաջ

35
00:01:49.758 --> 00:01:52.855
նա ստեղծեց Միացյալ Նահանգներում
իր տեսած հեռախոսների էժան



36
00:01:52.855 --> 00:01:57.079
և հուսալի տարբերակները:

37
00:01:57.096 --> 00:02:01.349
Եվ դրա շնորհիվ 19-րդ դարի վերջին
Ստոկհոլմը դարձավ հեռահաղորդակցության

38
00:02:01.349 --> 00:02:04.112
համաշխարհային կենտրոն, որն էլ հիմք
հանդիսացավ շվեդական ամենահաջողված

39
00:02:04.112 --> 00:02:07.656
ընկերություններից մեկի՝ «Էրիկսոն»
ընկերության ստեղծման համար:

40
00:02:07.656 --> 00:02:10.902
Այսօր ընկերությունն ունի ավելի քան

41
00:02:10.902 --> 00:02:14.576
80 000 աշխատակից 150 երկրում:

42
00:02:14.576 --> 00:02:16.576
Որպես շվեդ ես պետք է
հպարտության զգացում ունենամ,

43
00:02:16.576 --> 00:02:18.709
սակայն իրականում դա ինձ
փոքր-ինչ անհանգստացնում է,

44
00:02:18.709 --> 00:02:21.309
քանի որ շվեդական գրեթե բոլոր
մեծ ընկերությունները

45
00:02:21.309 --> 00:02:23.309
հետևում են «Էրիկսոնի» օրինակին:
Հավանաբար բոլորն էլ խորհրդակցությունների

46
00:02:23.309 --> 00:02:28.466
սենյակներ են ունեցել, որոնք
մի փոքր նման են եղել այս մեկին:

47
00:02:28.466 --> 00:02:33.262
Միջին մեծության շվեդական
ընկերությունը 94 տարեկան է:

48
00:02:33.262 --> 00:02:36.579
Ակնհայտորեն մենք չենք ունեցել այնպիսի
քաղաքականություններ, որոնք մարդկանց կդրդեին

49
00:02:36.579 --> 00:02:39.893
հիմնել նոր ընկերություններ, որոնք
կարող էին դառնալ վաղվա «Էրիկսոնը»:

50
00:02:39.893 --> 00:02:45.210
Այսօր շվեդ ձեռներեցները համարվում են
աշխարհի ամենահին ձեռներեցները:

51
00:02:45.224 --> 00:02:47.338
Սա մետաղադրամի հակառակ կողմն է:

52
00:02:47.376 --> 00:02:50.931
Երիտասարդները և ներգաղթյալները,
որոնք պետք է մեր ապագան լինեն,

53
00:02:50.931 --> 00:02:53.515
չեն ստեղծոմ նոր «Էրիկսոններ»:

54
00:02:53.515 --> 00:02:56.626
Իրականում մենք ունենք բազմաթիվ
օրինակներ, երբ երիտասարդ շվեդները

55
00:02:56.626 --> 00:02:58.271
և ձեռներեց ներգաղթյալները
Շվեդիայից

56
00:02:58.271 --> 00:03:01.514
Մեծ Բրիտանիա կամ Միացյալ
Նահանգներ են տեղափոխվում,

57
00:03:01.514 --> 00:03:04.713
քանի որ այնտեղ հարկերը ցածր են, որի
շնորհիվ էլ ավելի մեծ է վարձատրությունը:

58
00:03:04.713 --> 00:03:11.208
[հնչում է երաժշտություն]

59
00:03:11.241 --> 00:03:14.315
Ստոկհոլմի արվարձաններից
շատերում, ինչպիսին սա է,

60
00:03:14.315 --> 00:03:17.071
գործազրկության մակարդակը
50%-ից բարձր է:

61
00:03:17.109 --> 00:03:19.589
Նույնիսկ տնտեսական ծաղկման շրջանում

62
00:03:19.589 --> 00:03:22.362
Շվեդիայի՝ աշխատունակ բնակչության
մոտ մեկ քառորդը առավոտյան

63
00:03:22.362 --> 00:03:24.227
ոչ թե աշխատանքի է շտապում,

64
00:03:24.227 --> 00:03:26.227
այլ սպասում է պետությունից
ստացվող նպաստի չեքերին:

65
00:03:26.227 --> 00:03:33.073
Դա կարծես թե հաստատում է այն տեսակետը,
որ տնտեսական խթանները կարևոր են:

66
00:03:33.100 --> 00:03:36.906
Եկամտի մինչև 80%-ի չափով հիվանդության
նպաստ ստանալու դեպքում

67
00:03:36.906 --> 00:03:39.135
հավանաբար զարմանալի չէր, որ շվեդները

68
00:03:39.135 --> 00:03:41.361
ավելի շատ էին բացակայում հիվանդության
պատճառով, քան այլ ազգերը,

69
00:03:41.361 --> 00:03:44.323
չնայած որ մենք իրականում
ավելի առողջ ենք,

70
00:03:44.323 --> 00:03:46.323
քան որևէ այլ ազգ:

71
00:03:46.323 --> 00:03:54.215
2004 թ. հիվանդության նպաստները
խլել են պետական բյուջեի 16%-ը:

72
00:03:54.243 --> 00:03:56.243
Այդ ժամանակից ի վեր այս
վիճակագրությունը բարելավվել է,

73
00:03:56.243 --> 00:03:59.495
բայց հետաքրքրական է, որ միայն
այն բանից հետո, երբ պետությունը

74
00:03:59.495 --> 00:04:02.898
եկամտային հավասարությունը
կրճատելու որոշիչ քայլեր ձեռնարկեց՝

75
00:04:02.898 --> 00:04:05.091
իջեցնելով հարկերը և նվազեցնելով
նպաստներին հատկացվող վճարումները:

76
00:04:05.091 --> 00:04:11.055
Այսպիսով, այս փոփոխությունները կարծես
մեծացրել են աշխատելու խթանը:

77
00:04:11.076 --> 00:04:13.754
Ֆրիդմանը պարադոքսալ մի բան էր նշում.

78
00:04:13.754 --> 00:04:17.994
եկամտի անհավասարությունից
բոլորը շահ ունեն:

79
00:04:18.031 --> 00:04:21.154
Որոշ մարդիկ դառնում են միլիոնատերեր,
իսկ մյուսները՝ միլիարդատերեր,

80
00:04:21.154 --> 00:04:22.589
սակայն դա գալիս է նրանից, որ նրանք

81
00:04:22.589 --> 00:04:25.100
գոհացրել են իրենց հաճախորդներին:

82
00:04:25.159 --> 00:04:29.002
― Հենց այս տնտեսական համակարգն է
վերափոխել մեր հասարակությանը

83
00:04:29.002 --> 00:04:31.930
նախորդ դարաշրջաններում:

84
00:04:31.990 --> 00:04:36.482
Հենց այդ համակարգն է Հենրի
Ֆորդերին, Թոմաս Էլվա Էդիսոններին

85
00:04:36.482 --> 00:04:41.239
տվել խթաններ՝ ստեղծելու այն
հրաշքները, որոնցից օգտվել ենք բոլորս:

86
00:04:41.239 --> 00:04:42.878
Նրանք գործին են տրվել
լայն բացած աչքերով.

87
00:04:42.878 --> 00:04:47.317
նրանք գիտեին, թե ինչ են անում, և
անկախ նրանից` հաղթեցին թե տանուլ տվեցին,

88
00:04:47.317 --> 00:04:50.885
մենք՝ հասարակությունը, շահեցինք ռիսկի
դիմելու նրանց պատրաստակամությունից:

89
00:04:50.885 --> 00:04:54.768
― Եթե մենք Լարս Մագնուս Էրիկսոնի,
Թոմաս Էդիսոնի կամ Բիլ Գեյթսի նմաններին

90
00:04:54.768 --> 00:04:58.147
թույլ չտայինք անհավանական հարստության տեր
դառնալ, մենք ավելի հավասար կլինեինք:

91
00:04:58.147 --> 00:05:01.861
Սակայն Ֆրիդմանը կհարցներ. «Արդյո՞ք
մենք ավելի հարուստ կլինեինք»:

92
00:05:01.861 --> 00:05:05.002
Եթե ձեռներեցները չմտածեին, որ
նրանց բոլոր զոհաբերությունների,

93
00:05:05.002 --> 00:05:07.167
քրտնաջան աշխատանքի,
ստանձնած բոլոր ռիսկերի

94
00:05:07.167 --> 00:05:10.080
հնարավոր պարգևը մեծ
հարստություն է լինելու,

95
00:05:10.080 --> 00:05:14.244
նրանք հավանաբար մեկ
այլ բանով կզբաղվեին:

96
00:05:14.244 --> 00:05:17.406
Եվ այդ դեպքում մենք չէինք
ունենա այն ապրանքները,

97
00:05:17.406 --> 00:05:21.193
ծառայություններն ու տեխնոլոգիաները,
որոնք բարելավում են մեր կյանքը: