WEBVTT

00:00:00.398 --> 00:00:01.560
[երաժշտություն]

00:00:01.560 --> 00:00:04.920
- Իմ հետևում իմ հայրենի երկրի՝
Շվեդիայի խորհրդարանն է։

00:00:04.920 --> 00:00:07.290
Ժողովրդավարությունը հին գաղափար է։

00:00:07.290 --> 00:00:09.780
Շուրջ 2500 տարի առաջ

00:00:09.780 --> 00:00:12.240
Հունաստանի Աթենք քաղաքում յուրաքանչյուր
ազատ չափահաս տղամարդ

00:00:12.240 --> 00:00:15.600
օրենսդիր մարմնի՝ ասամբլեայի անդամ էր,

00:00:15.600 --> 00:00:18.720
որը վերահսկում էր ինչպես վարչական,
այնպես էլ դատական համակարգին։

00:00:18.720 --> 00:00:22.020
Բայց Աթենքը միայն
ժողովրդավարության ծննդավայրը չէր։

00:00:22.020 --> 00:00:25.620
Այն նաև պոպուլիզմի և
դեմագոգիայի ծննդավայրն էր։

00:00:25.620 --> 00:00:28.860
Երբ մարդիկ էին կառավարում, նրանց
կառավարումը կարող էր խափանվել։

00:00:28.860 --> 00:00:31.470
Նրանք որոշեցին Սոկրատեսին մահվան
դատապարտել այն բանի համար,

00:00:31.470 --> 00:00:33.300
որ նա Աթենքի երիտասարդությանը կաշառում էր

00:00:33.300 --> 00:00:35.580
քննադատական մտածողության մասին իր գաղափարներով։

00:00:35.580 --> 00:00:38.580
Զարհուրելի բռնաճնշման
այլ դեպքեր էլ կային։

00:00:38.580 --> 00:00:41.640
Հետո՝ ինչ-որ պահի, ասամբլեան
ափսոսաց իր որոշման համար

00:00:41.640 --> 00:00:44.760
և դիմեց խոսնակներին,
որոնք համոզեցին նրանց այդ հարցում

00:00:44.760 --> 00:00:47.190
և հեռացրին նրանց քաղաքից։

00:00:47.190 --> 00:00:49.710
Աթենքյան ժողովրդավարությունը
կարող էր բարելավում լինել՝

00:00:49.710 --> 00:00:51.090
փոխարինելով թագավորների իշխանությանը,

00:00:51.090 --> 00:00:54.040
բայց միանշանակ ավելի շատ
աշխատանք կար անելու։

00:00:54.040 --> 00:00:59.900
[երաժշտություն]
Ջոհան Նորբերգի տեսաշարը «Նորի ու կատարելագործվածի մասին»

00:01:00.521 --> 00:01:02.910
«Ժողովրդավարություն» բառը նշանակում է,
որ իշխում է սովորական մարդը,

00:01:02.910 --> 00:01:03.780
իսկ Աթենքում

00:01:03.780 --> 00:01:06.930
այն բառացիորեն նշանակում էր, որ
իշխում է բացարձակ մեծամասնությունը։

00:01:06.930 --> 00:01:09.510
Մեծամասնությունը կարող էր
անել ամեն ինչ փոքրամասնության հետ,

00:01:09.510 --> 00:01:13.440
կամ այն, ինչն այսօր կանվանեինք
ոչ ազատական ժողովրդավարություն։

00:01:13.440 --> 00:01:15.667
Ինչպես փիլիսոփա Պոպերն էր նշում,

00:01:15.667 --> 00:01:18.450
«Ազատական ժողովրդավարության
լուսավորչական գաղափարը

00:01:18.450 --> 00:01:21.000
այն չէ, որ մեծամասնությունը միշտ ճիշտ է։

00:01:21.000 --> 00:01:24.150
Այլ այն, որ ազատական ժողովրդավարության
հիմքում այն գաղափարն է,

00:01:24.150 --> 00:01:26.670
որ մարդիկ ազատ են՝
առաջնորդելու սեփական կյանքը։

00:01:26.670 --> 00:01:28.950
Եվ ժողովրդավարությունը ներդրվել է որպես

00:01:28.950 --> 00:01:31.760
ողջամտորեն արդյունավետ ինստիտուցիանալ
երաշխիք բռնատիրության դեմ։

00:01:31.780 --> 00:01:36.300
Եվ դա ներառում է մեծամասնության բռնատիրությունը»։

00:01:36.300 --> 00:01:40.110
Ժողովրդավարության այս գաղափարը զարգացել է
հազարաամյա պայքարի արդյունքում,

00:01:40.110 --> 00:01:43.173
Եվրոպայի բացարձակ իշխանություն ունեցող
թագավորներին գահազուրկ անելու համար։

00:01:44.280 --> 00:01:47.670
Խարտիաները, օրինակ՝ 1215 թվականին ընդունված
Անգլիայի Ազատությունների մեծ խարտիան,

00:01:47.670 --> 00:01:50.490
սահմանափակում էին թագավորների դիսկրեցիոն լիազորությունը։

00:01:50.490 --> 00:01:53.280
Գաղութացված Ամերիկայում, որտեղ
թագավորներին և ազնվականությանը

00:01:53.280 --> 00:01:54.570
բաժանում էր օվկիանոսը,

00:01:54.570 --> 00:01:57.240
նման գաղափարները կարող էին փորձարկվել զրոյից։

00:01:57.240 --> 00:02:00.210
Նոր Անգլիայի շատ քաղաքներում
դեռևս անցկացվում են քաղաքային ժողովներ,

00:02:00.210 --> 00:02:04.110
որոնցում ուղիղ ժողովրդավարության միջոցով
որոշում են տեղական հարցերը։

00:02:04.110 --> 00:02:06.870
Ամերիկյան նահանգները
սահմանել էին քվեարկության համակարգ,

00:02:06.870 --> 00:02:08.490
որով, որոշ բացառություններով,

00:02:08.490 --> 00:02:10.320
միայն սեփականություն ունեցող ազատ մարդկանց էր

00:02:10.320 --> 00:02:12.270
ի սկզբանե թույլատրվում քվեարկել։

00:02:12.270 --> 00:02:14.760
Նույնիսկ ազատության գաղափարով
կառուցված երկրում

00:02:14.760 --> 00:02:17.520
խոստումը կատարելու համար
ժամանակ էր պահանջվում։

00:02:17.520 --> 00:02:19.860
Բայց օրինակը ոգևորեց աշխարհին,

00:02:19.860 --> 00:02:23.160
և ժողովրդավարական մեծ փոխակերպումներ տեղի ունեցան։

00:02:23.160 --> 00:02:25.567
Պետության բոլոր գործողությունների հիմքում ուժն է։

00:02:25.567 --> 00:02:27.690
«Եթե չեք պահպանում կանոնները, ի վերջո,

00:02:27.690 --> 00:02:28.980
մենք ոստիկանություն ենք կանչում»։

00:02:28.980 --> 00:02:32.310
Բայց եթե նույնիսկ մարդկանց մեծամասնությունը
ուժը համարում է անհրաժեշտ,

00:02:32.310 --> 00:02:33.780
այն կարող է չարաշահվել։

00:02:33.780 --> 00:02:38.520
Հետևաբար՝ պետությունը ինչ-որ չափով
նման է թունավոր նյութերի, օրինակ սնդիկը։

00:02:38.520 --> 00:02:41.790
Երկուսն էլ օգտակար են մարդկության
համար սահմանափակ քանակով

00:02:41.790 --> 00:02:44.490
և շատ հատուկ հանգամանքներում։

00:02:44.490 --> 00:02:47.340
Ազատական ժողովրդավարությունը,
որն ունի իշխանությունների բաժանում

00:02:47.340 --> 00:02:48.810
և սահմանադրորեն սահմանված
պաշտպանության միջոցներ,

00:02:48.810 --> 00:02:50.970
որոնցով պաշտպանվում են անհատների
իրավունքները մեծամասնության նկատմամբ,

00:02:50.970 --> 00:02:53.520
դա ապահովելու մեկ եղանակ է։

00:02:53.520 --> 00:02:55.770
Ժողովրդավարական ընտրություններն անհրաժեշտ են

00:02:55.770 --> 00:02:57.840
ոչ որպես որոշումներն արդարացնելու միջոց,

00:02:57.840 --> 00:03:01.380
այլ որպես մեկն այն բազմաթիվ եղանակներից,
որոնցով վերահսկում են ղեկավարներին։

00:03:01.380 --> 00:03:05.160
Ժողովրդավարության կատարելատիպի
գեղեցկությունը շարունակում է մնալ այն մեծ փաստը,

00:03:05.160 --> 00:03:08.493
որ մենք՝ մարդիկ, կարող ենք
դուրս շպրտել անբաններին։

00:03:11.730 --> 00:03:13.770
Հե՜յ, բացահայտե՛ք այլ հիանալի տեսանյութեր

00:03:13.770 --> 00:03:15.480
«Free to Choose Network»-ում

00:03:15.480 --> 00:03:17.550
և չմոռանա՛ք բաժանորդագրվել մեր ալիքին,

00:03:17.550 --> 00:03:19.353
որպեսզի ստանաք տեսանյութերի թարմացումներ

00:03:19.353 --> 00:03:22.683
«Նորի ու կատարելագործվածի» մասին
Ջոհան Նորբերգ