WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:04.942
-Ne mendojnë se është qeveria
duhet të marrë shumë përgjegjësi.

2
00:00:04.942 --> 00:00:07.057
Por, duke parë se
si qeveria menaxhon çështje

3
00:00:07.057 --> 00:00:10.155
si strehimi social apo
indianët e Amerikës,

4
00:00:10.155 --> 00:00:12.593
a nuk është koha për të provuar diçka të re?

5
00:00:12.593 --> 00:00:14.593
Sot po ndodh një revolucion në botë.

6
00:00:14.593 --> 00:00:17.778
Sipërmarrësit privatë janë duke bërë
gjëra për të cilat njerëzit thoshin dikur

7
00:00:17.778 --> 00:00:19.870
se vetëm qeveria është në gjendje t'i bëjë.

8
00:00:20.972 --> 00:00:23.443
Le të marrim si shembull një
nevojë bazë siç është uji i pijshëm,

9
00:00:23.443 --> 00:00:25.443
i cili zakonisht sigurohet nga qeveria.

10
00:00:25.443 --> 00:00:27.857
Problemi është se, pothuajse në të gjithë Amerikën,

11
00:00:27.857 --> 00:00:30.870
Zyra e Ujësjellës-Kanalizimeve
i ka lënë tubacionet të ndryshken.

12
00:00:30.870 --> 00:00:33.176
Situata në qytetin e Xhersit, Nju Xhersi,
u përkeqësua kaq shumë,

13
00:00:33.176 --> 00:00:34.646
saqë uji kishte një shije të keqe.

14
00:00:34.646 --> 00:00:37.040
Madje edhe analizat e ujit të kryera nga
vetë shteti nuk i plotësonin kushtet.

15
00:00:37.040 --> 00:00:39.167
Për më tepër edhe çmimi i ujit
po rritej gjithnjë e më shumë.

16
00:00:39.167 --> 00:00:41.167
Punonjësit e shërbimit i thanë Kryetarit të
Bashkisë, Z. Bret Shundler

17
00:00:41.167 --> 00:00:42.958
se nuk mund të bënin më asgjë.

18
00:00:42.958 --> 00:00:45.038
Ata nuk ishin në gjendje as
të ngadalësonin rritjen e çmimit.

19
00:00:45.038 --> 00:00:47.256
-Ne pyetëm:
"A mund të ulni kostot

20
00:00:47.256 --> 00:00:49.533
që të mos kemi nevojë të rrisim tarifat?"
dhe ata thanë, "Jo".

21
00:00:49.533 --> 00:00:53.388
-"Është e pamundur" është përgjigja që
dëgjohet në sistemet burokratike kudo.

22
00:00:53.388 --> 00:00:55.571
Prandaj, Shundler bëri diçka të jashtëzakonshme.

23
00:00:55.571 --> 00:00:59.716
Ai shpalli një tender për kontratën e ujit të
pijshëm, që u fitua nga një kompani tregtare.

24
00:00:59.716 --> 00:01:02.074
Brenda disa muajve, kompania private

25
00:01:02.074 --> 00:01:04.814
restauroi sistemin e tubacioneve,
atë që qeveria nuk mund të bënte.

26
00:01:04.814 --> 00:01:06.986
Por si vendosët t'i besonit
kontratën e ujit të

27
00:01:06.986 --> 00:01:09.190
pijshëm një kompanie private?

28
00:01:09.190 --> 00:01:10.397
-E vërteta është se uji ynë tani

29
00:01:10.397 --> 00:01:12.488
është më i sigurt dhe më
i pastër se kurrë më parë.

30
00:01:12.488 --> 00:01:13.997
-Për herë të parë në shumë vite,

31
00:01:13.997 --> 00:01:17.518
uji i qytetit plotëson standardet
më të larta dhe kushton më pak.

32
00:01:17.518 --> 00:01:21.329
Kompania private u kurseu
tatimpaguesve 35 milionë dollarë.

33
00:01:21.329 --> 00:01:22.365
Po nëse ata do të dështonin?

34
00:01:22.365 --> 00:01:24.001
-Kontrata do të anulohej, menjëherë.

35
00:01:24.001 --> 00:01:26.885
Nëse do të dështonin do t'ia
jepnim kontratën një kompanie tjetër.

36
00:01:26.885 --> 00:01:28.462
-Kjo bën që përqëndrimi të jetë në maksimum?

37
00:01:28.462 --> 00:01:30.565
-Po. Thuhet se nuk ka asgjë më të mirë,
sesa perspektiva e humbjes

38
00:01:30.565 --> 00:01:33.338
së vendit të punës,
që të bën të përqendrohesh.

39
00:01:33.338 --> 00:01:34.728
-Ky është ndryshimi.

40
00:01:34.728 --> 00:01:37.792
Shteti është monopolist dhe si
i tillë nuk ka konkurrencë të vërtetë

41
00:01:37.792 --> 00:01:41.434
dhe nuk ofron asnjë stimul për inovacion
ose për t'u përpjekur më shumë.

42
00:01:41.434 --> 00:01:44.745
-Këta njerëz punonin për
ujësjellësin e qytetit të Xhersit,

43
00:01:44.745 --> 00:01:47.378
kur zyra thoshte se kjo
nuk ishte e mundur.

44
00:01:47.378 --> 00:01:49.853
Tani ata po bëjnë atë që konsiderohej e pamundur.

45
00:01:49.853 --> 00:01:51.318
A po punoni më shumë tani?

46
00:01:51.318 --> 00:01:53.897
-Po. Gjithmonë jemi në lëvizje
dhe çdo ditë sjell diçka ndryshe.

47
00:01:53.897 --> 00:01:55.897
-Po, a po rrinit kot më parë?
-Epo...

48
00:01:55.897 --> 00:01:59.640
-E kalonit kohën kot, pinit kafe?
-Epo, me raste.

49
00:01:59.640 --> 00:02:01.289
Kështu është kur punon në kompani shtetërore.

50
00:02:01.289 --> 00:02:03.289
-Fitimi është një stimul i fortë për kompanitë

51
00:02:03.289 --> 00:02:06.408
private që i nxit ato të ulin
kostot dhe të përmirësojnë cilësinë.

52
00:02:06.408 --> 00:02:10.543
Por kompanitë shtetërore
nuk kanë stimuj të tillë.

53
00:02:10.543 --> 00:02:14.024
Prandaj, nuk është për t'u habitur
që ndërmarrjet private shpesh

54
00:02:14.024 --> 00:02:17.344
janë në gjendje të ofrojnë shërbime
publike me kosto më të ulët.